'ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ' 'ਤੇ ਈਰਾਨ ਦਾ ਅਸਰ: ਹੋਰਮੁਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖ਼ਤਰਾ, ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗ ਦੀ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਹੀ ਚਰਚਾ?

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਹੁਣ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੋਰਚੇ ਤੱਕ ਫੈਲਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਪੱਖੀ ਹੂਤੀ ਬਾਗੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਯਮਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੂਤੀ ਬਾਗੀਆਂ ਕੋਲ ਬਾਬ ਅਲ-ਮੰਡੇਬ ਜਲਡਮਰੂ ਤੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਲਈ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਰਸਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਸ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਅਗਲਾ ਵੱਡਾ ਮੋਰਚਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਾਬ-ਅਲ-ਮੰਡੇਬ ਜਲਡਮਰੂ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੰਗ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਲਗਪਗ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਯਮਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਏਰੀਟਰੀਆ ਅਤੇ ਜਿਬੂਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਅੱਥਰੂਆਂ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ", ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਅਦਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੂਮੱਧ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਤੱਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਮਿਸਰ ਦੀ ਸੁਏਜ਼ ਨਹਿਰ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧਾ ਰਸਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸੁਏਜ਼ ਨਹਿਰ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ, ਕੇਪ ਆਫ਼ ਗੁੱਡ ਹੋਪ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਰਸਤਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਿਕਲਪਿਕ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਤੋਂ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਨੂੰ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਲਗਭਗ 12,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮ ਕੇ 20,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਯੂਐਸ ਐਨਰਜੀ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (EIA) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ 34 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 19 ਦਿਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

LNG ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ

ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁੱਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਦਾ ਲਗਪਗ 12 ਤੋਂ 14 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਇਸ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। EIA ਦੇ ਨਵੀਨਤਮ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, 2025 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਲਗਭਗ 4.2 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦ ਬਾਬ-ਅਲ-ਮੰਡੇਬ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਗੇ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਤਰ ਤੋਂ ਯੂਰਪ ਨੂੰ LNG ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਇਸ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸੁਏਜ਼ ਨਹਿਰ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2025 ਦੀ ਆਖਰੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਸੁਏਜ਼ ਨਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਲ 3,426 ਜਹਾਜ਼ ਲੰਘੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 1,330 ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਅਤੇ 88 ਐਲਐਨਜੀ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਲਗਭਗ 1,339 ਥੋਕ ਅਤੇ ਆਮ ਕਾਰਗੋ ਜਹਾਜ਼ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਪਜ, ਕੋਲਾ ਅਤੇ ਲੋਹਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ 459 ਕੰਟੇਨਰ ਜਹਾਜ਼ ਕੁੱਲ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ 13 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਨ।

2023 ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 2024 ਵਿੱਚ ਹੂਤੀ ਬਾਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੰਗਠਨ (IMO) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਵੰਬਰ 2023 ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 2024 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 67 ਗੰਭੀਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ।

ਮਾਹਰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬ-ਏਲ-ਮੰਡੇਬ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਪਰ ਦਬਾਅ ਯੂਰਪ ਨਾਲੋਂ ਏਸ਼ੀਆ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਏਸ਼ੀਆ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਲਪਿਕ ਰਸਤੇ ਲੈਣੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਜਹਾਜ਼ ਸਿਰਫ ਸੀਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਲ ਭਾੜੇ ਦੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦੋਵੇਂ ਵਧਣਗੇ। 2024 ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜੋਖਮ ਬੀਮਾ ਦਰਾਂ 0.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲਾਂ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮੀ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਬਕੈਕ ਨੂੰ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਤੱਟ 'ਤੇ ਯਾਨਬੂ ਬੰਦਰਗਾਹ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਬਾਬ ਅਲ-ਮੰਡੇਬ ਸੰਕਟ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਈਰਾਨ ਦੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।