ਰੀਲਜ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਰੀਅਲ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ, ਜਾਗਰਣ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ 'ਚ ਸਿੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਰੱਖੀ ਬੇਬਾਕ ਰਾਇ

ਜਾਗਰਣ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ : ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਸਹੀ ਅਤੇ ਗਲਤ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੀਡੀਆ, ਰੀਲ, ਓਟੀਟੀ ਅਤੇ ਏਆਈ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਨੌਜਵਾਨ ਮਨਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਸਿੱਖਿਅਕਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦਾਰੀ, ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ, ਸਹੀ ਅਤੇ ਗਲਤ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਜਨੀਗੰਧਾ ਪ੍ਰੈਜ਼ੈਂਟਸ ਜਾਗਰਣ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਆਯੋਜਿਤ "ਨੌਜਵਾਨ ਮਨ ਨੂੰ ਕੌਣ ਆਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?" ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਚਰਚਾ ਦੌਰਾਨ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਗਏ।

ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ

ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ ਦੇ ਓਖਲਾ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨ ਪਰੰਪਰਾ, ਆਪਸੀ ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਰਥਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕੇ।

ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਫਿਰੋਜ਼ ਆਲਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ-ਚੇਲੇ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇ ਸਰੋਤ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੱਜ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੀਡੀਆ ਇਹ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਡਿਜੀਟਲ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੈਲਾਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਤਾ, ਸੰਚਾਰ ਪਾੜੇ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰੀਲਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਇਸ ਲਈ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨੌਜਵਾਨ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਘੰਟੇ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ

ਕਿਰੋੜੀ ਮੱਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਬਿਤਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰੀਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸੁਖਦੇਵ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਨਾਇਕ ਰੀਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਅਸਲ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਘੜੇ ਗਏ ਸਨ। ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਿਤਵਿਕ ਭੱਟਾਚਾਰਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੀਡੀਆ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਸਮੱਗਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਓਟੀਟੀ ਵਰਗੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਲਈ ਮਾਪਦੰਡ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਅਰਬਿੰਦੋ ਕਾਲਜ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਹੰਸਰਾਜ ਸੁਮਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਿਰੋੜੀ ਮੱਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਦਿੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ

ਟ੍ਰੋਲਿੰਗ, ਮੀਮ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਸਮੱਗਰੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਕਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਰਦਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜਨ ਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਾਸ਼ਿਦ ਹਾਸ਼ਮੀ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਧੱਕਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਆਰੀਆਭੱਟ ਕਾਲਜ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਰਾਮ ਆਨੰਦ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। 2047 ਤੱਕ ਵਿਕਸਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੈਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਪੀਜੀਡੀਏਵੀ ਕਾਲਜ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਸ਼ਰੂਤੀ ਰੰਜਨਾ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਕੀਤਾ।