ਪੈਨਸ਼ਨਰਾਂ ਲਈ ਅਹਿਮ ਖ਼ਬਰ: ਹੁਣ ਦੋ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ ਦੋਹਰਾ 'ਵਾਧੂ ਲਾਭ', ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਿਯਮ ਕੀਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ
ਵਿੱਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਬਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਪੈਨਸ਼ਨਰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸੇਵਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਵਾਧੂ ਲਾਭ 'ਨਿੱਜੀ' ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕੋ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Thu, 30 Apr 2026 12:40 PM (IST)
Updated Date: Thu, 30 Apr 2026 12:44 PM (IST)
ਰਾਜ ਬਿਊਰੋ, ਜੰਮੂ। ਵਿੱਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਬਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਪੈਨਸ਼ਨਰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸੇਵਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਵਾਧੂ ਲਾਭ 'ਨਿੱਜੀ' ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕੋ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਪੈਨਸ਼ਨਰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਵੀ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਾਧੂ ਰਾਸ਼ੀ ਸਿਰਫ਼ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਧ ਪੈਨਸ਼ਨ 'ਤੇ ਹੀ ਮਿਲੇਗੀ।
ਸਰਕਾਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀਆਂ ਖ਼ੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਪਬਲਿਕ ਸੈਕਟਰ ਅੰਡਰਟੇਕਿੰਗਜ਼, ਨਿਗਮਾਂ ਜਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਲਾਭ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਧ ਪੈਨਸ਼ਨ 'ਤੇ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਦੋ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਦੋਹਰਾ ਵਾਧੂ ਲਾਭ ਨਹੀਂ
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਰੱਖਿਆ ਪੈਨਸ਼ਨ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਧੂ ਲਾਭ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਕਮ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਸੂਲੀ ਜਾਂ ਤਾਲਮੇਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਨਿਯਮ, 1956 ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 240-ਏ (ਅੱਠ), ਜਿਸ ਨੂੰ 25.04.2016 ਦੇ SRO-138 ਰਾਹੀਂ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੈਨਸ਼ਨਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵਾਧੂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੈਨਸ਼ਨਰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸੇਵਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਉਮਰ ਦਾ ਲਾਭ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ, ਦੁਹਰਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ
ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਲਈ ਬੇਨਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਜੋ ਕੁਝ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਠਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਸੂਲੀ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਵਾਲ ਉੱਠੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਦੋਵਾਂ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਵਾਧੂ ਲਾਭ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵਿੱਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਾਧੂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦਾ ਲਾਭ ਪੈਨਸ਼ਨਰ ਲਈ 'ਨਿੱਜੀ' ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਉਮਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਖਰਚਿਆਂ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ, ਵਾਧੂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਉਮਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਾਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਲਾਭ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਇੱਕੋ ਉਮਰ-ਅਧਾਰਤ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਲਾਭ ਦੀ ਦੁਹਰਾਵਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।