ਇੱਕ ‘ਤੇ ਵੀ ਹੋਇਆ ਹਮਲਾ, ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ‘ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ - ਤਿੰਨ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡੀ ਡਿਫੈਂਸ ਡੀਲ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਰਿਆਧ: ਮਿਡਲਈਸਟ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਨੇ ‘ਮੱਕਾ ਜੁਆਇੰਟ ਡਿਫੈਂਸ ਐਗਰੀਮੈਂਟ’ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਧਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ‘ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇੱਕ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ, ਸਾਰਿਆਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, ‘ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਮਲਾਵਰਤਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਮੂਹਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ‘ਤੇ ਵੀ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਨਾਲ ਹੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਉਪਬੰਧ ਹੈ।’

ਕਿਉਂ ਅਹਿਮ ਹੈ ਇਹ ਡਿਫੈਂਸ ਡੀਲ?

ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਕ੍ਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਸਲਮਾਨ, ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰੇਸੇਪ ਤੈਯਪ ਏਰਦੋਗਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਹਿਬਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਾਲਾਮਾਲ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤੁਰਕੀ ਵੀ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ‘ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੁਰਕੀ ਕੋਲ ਨਾਟੋ (NATO) ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗ ਹੈ।

ਸਾਊਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਡਿਫੈਂਸ ਪਾਰਟਨਰ

ਬੀਤੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਊਦੀ ‘ਤੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਹਮਲੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੀ ਡਿਫੈਂਸ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਖੇਤਰੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਹੂਤੀ ਅਤੇ ਇਰਾਕੀ ਮਿਲੀਸ਼ੀਆ) ਨੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਤੇਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ‘ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਤੁਰਕੀ ਦੇ ‘ਹਬਰਤੁਰਕ’ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਾਂਝੀ ਸੈਨਿਕ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਟਰੇਨਿੰਗ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਟਰਾਂਸਫਰ ਅਤੇ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਇਸਰਾਈਲ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿਚਕਾਰ ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਡਿਫੈਂਸ ਡੀਲ

ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਡਿਫੈਂਸ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ‘ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹਮਲਾ’ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨਾਲ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਕਰੀਬੀ ਸਬੰਧ ਰਹੇ ਹਨ; ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ 25 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਗਰਿਕ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਲੜਖੜਾਉਂਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਰਥਿਕ ਮਦਦ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਰਿਹਾ ਹੈ।