- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
UPI ਪੇਮੈਂਟ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ 'ਤੇ ਨਾ ਹੋਵੋ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ! ਖਾਤੇ 'ਚੋਂ ਕੱਟੇ ਪੈਸੇ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਦੇਵੇਗਾ ਹਰਜਾਨਾ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮਿਲਣਗੇ 100-100 ਰੁਪਏ
UPI ਰਾਹੀਂ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਹੁਣ ਆਮ ਗੱਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਸੇ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਗਾਹਕ ਅਕਸਰ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਕਦੋਂ ਮਿਲਣਗੇ
Posted By alisha
Publish Date: Fri, 23 Oct 2026 04:11 PM (IST)
Updated Date: Fri, 23 Oct 2026 04:17 PM (IST)
ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : UPI ਰਾਹੀਂ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਹੁਣ ਆਮ ਗੱਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਸੇ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਗਾਹਕ ਅਕਸਰ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਕਦੋਂ ਮਿਲਣਗੇ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ: ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਪੈਸੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ₹100 ਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੈਸੇ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ 'ਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ
RBI ਨੇ ਅਸਫਲ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਕੁਝ ਖਾਸ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੈਅ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਭੁਗਤਾਨ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਸੇ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ ਤਾਂ ਇਹ 'T+1' ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਪੈਸੇ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਤਾਂ ਇਹ 'T+5' ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
1. ਉਸ ਐਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ 'ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਹਿਸਟਰੀ' (transaction history) ਚੈੱਕ ਕਰੋ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ Google Pay, PhonePe, Paytm, ਆਦਿ)।
2. ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਆਈਡੀ (transaction ID), ਮਿਤੀ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ਾਟ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖੋ।
3. ਐਪ ਦੇ ਅੰਦਰ 'Help' (ਮਦਦ) ਜਾਂ 'Grievance' (ਸ਼ਿਕਾਇਤ) ਵਿਕਲਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰੋ।
4. ਜੇਕਰ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਾ 'ਰੈਫਰੈਂਸ ਨੰਬਰ' (reference number) ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੋ।
5. ਜੇਕਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਦੇ 'ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਣ ਵਿਭਾਗ' (grievance redressal department) ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
ਜੇਕਰ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ RBI ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਪੋਰਟਲ (cms.rbi.org.in) 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਤੁਸੀਂ ਯੋਗਤਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਵੋ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਵੋ।
ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ: ਇੱਥੇ 'T' ਦਾ ਮਤਲਬ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੈ ਜਿਸ ਦਿਨ ਲੈਣ-ਦੇ ਜੇਕਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਲਾਗੂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ₹100 ਦੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ UPI ਭੁਗਤਾਨ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਰਕਮ ਕੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਦੁਬਾਰਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੈਣ-ਦੇਣ (transaction) ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ:
1. ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਗਈ ਐਪ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ Google Pay, PhonePe, Paytm, ਆਦਿ) ਵਿੱਚ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ (transaction history) ਦੇਖੋ।
2. ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖੋ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ਾਟ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ID, ਮਿਤੀ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕੱਟੀ ਗਈ ਰਕਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ।
3. ਐਪ ਦੇ ਅੰਦਰ 'Help' (ਮਦਦ) ਜਾਂ 'Grievance' (ਸ਼ਿਕਾਇਤ) ਵਿਕਲਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰੋ।
4. ਜੇਕਰ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹਵਾਲਾ ਨੰਬਰ (complaint reference number) ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੋ।
5. ਜੇਕਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਜਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਣ ਵਿਭਾਗ (grievance redressal department) ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
ਜੇਕਰ ਬੈਂਕ ਕੋਲ ਮਾਮਲਾ ਉਠਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ, RBI ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਪੋਰਟਲ cms.rbi.org.in 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।